Siersza gromiła Krzeszowice i Chrzanów

Tytuł artykułu może pozornie sugerować, że dotyczyć będzie wyników rozgrywek klubów piłkarskich, nic bardziej mylnego. Opisane poniżej wydarzenia nie miały pokojowego charakteru i wydarzyły się końcem pierwszej połowy XIX wieku przy udziale mieszkańców Sierszy, Jaworzna, Psar, Myślachowic i innych okolicznych miejscowości.

Historia Polski ostatnich 200 lat obfituje w zbrojne wystąpienia Polaków przeciwko okupantom. 21 lutego 1846 r. w Wolnym Mieście Krakowie i jego okręgu wybuchło krótkotrwałe, bo trwające niecałe dwa tygodnie powstanie przeciwko Austriakom. Zanim jednak wybuchło powstanie prowadzona była agitacja na jego rzecz przez polski czynnik niepodległościowy wśród administracji dóbr tenczyńskich m.in. przez zięcia zarządcy kopalni w Sierszy, Bukowskiego.

Orzel_Bialy_1846

Orzeł Powstania krakowskiego z 1846 r. Fot. Archiwum autora

Punkt werbunkowy ochotników znajdował się na Galmanach w Jaworznie. Dzień przed wybuchem powstania po naradzie kadry dowódczej w Trzebini doszło do pierwszego starcia. Po obezwładnieniu Jana Lukasa zmobilizowani zostali robotnicy budujący kolej żelazną i zajęto wozy konne. Dwa dni później powstańcy okręgu górniczego przystąpili do zbrojnych działań. Cel: Cesarsko-Królewskie wojsko, żandarmeria, policja i urzędnicy, a następnie przedostać się do Krakowa z posiłkami. Na ich czele stanął pochodzący z Zalasu hutmistrz sierszański Leon Wanecki. Na przeszkodzie dowodzonego przez niego oddziału stanęła austriacka lekka kawaleria w Krzeszowicach pod wodzą porucznika Berndta, która została całkowicie rozbita. Marsz na Kraków był już tylko formalnością.

Patrząc na poniższe fragmenty wyjątkowej urody map prezentujące Okrąg WMK z 1824 r. (w celu powiększenia map należy kliknąć w którąś miniaturę w galerii) nie trudno się domyślić, że powstańcy większość drogi musieli pokonywać lasami, których nie brakowało wówczas.

 

 

Fragmenty map Okręgu WMK, obie z 1824 r., z zasobu Archiwum Narodowego w Krakowie, sygn. WMK Okr 475 i 476. Fot. Archiwum autora

Zadanie opanowania Chrzanowa było trudniejsze, bowiem na Rynku stacjonował pluton szwoleżerów w sile 29 koni dowodzony przez por. Beega. Operacją zajęcia miasta dowodził odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari za udział w powstaniu listopadowym kapitan Józef Patelski wraz z Napoleonem i Aleksandrem Ekielskimi, wspomnianym wcześniej Bukowskim, a także częścią sierszańskiego górniczo-hutniczego oddziału i chłopstwa z Kwaczały, Rozkochowa i Źródeł. Szturm przebiegał dramatycznie. Austriacki dowódca padł cięty pałaszem i dwukrotnie raniony z pistoletu, natomiast komisarz Łuszczyński został zasztyletowany. Dużo więcej „szczęścia” miał komisarz dystryktu w Alwerni Maksymilian Homułka, który w drodze do Jaworzna wraz z kancelistą policyjnym został zatrzymany i ciężko ranny tracąc równocześnie policyjną dokumentację dotyczącą aresztowanych Polaków.

Rychły upadek zrywu krakowskiego przypieczętował ostatecznie krótki żywot Wolnego Miasta Krakowa wraz z jego fasadową autonomią, które zostało inkorporowane do Austro-Węgier. Dopiero w 1918 r. w Krakowie mogły powiewać flagi biało-czerwone obok biało-niebieskich zamiast czarno-żółtej.


Prawdę powiedziawszy nie słyszałem, aby kiedykolwiek na Ziemi Chrzanowskiej miała miejsce rekonstrukcja historyczna jakiejś potyczki Powstania krakowskiego, ale kilka lat temu odbyła się impreza upamiętniająca Powstanie styczniowe, która przyciągnęła tłumy. Na błoniach obok Sanktuarium Matki Bożej w Płokach k. Trzebini 4 maja 2013 r. zorganizowana została rekonstrukcja potyczki pod uroczyskiem Ćwięk poprzedzająca bitwę pod Krzykawką 5 maja 1863 r. Relacja fotograficzna z imprezy na poniższym odnośniku do filmiku na kanale Youtube Pana Zygmunta.

Powstanie Styczniowe. Rekonstrukcja potyczki pod uroczyskiem Ćwięk. Płoki 04.05.2013 r.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d blogerów lubi to: