Halerz oświęcimski. Postscriptum

W poprzednim numerze „Grosza” (nr 141) został opublikowany mój artykuł dot. halerza oświęcimskiego Wacława I i Jana IV. Doczekał się on odzewu ze strony kolegów numizmatyków z Republiki Czeskiej. Z przekazanych przez Red. Naczelnego p. A. Musiała informacji wynika, że opisywany poprzednio halerz nie jest wyrobem legalnego emitenta, lecz fałszerstwem na szkodę emitenta!

Czescy koledzy twierdzą, że Husyci zrabowali z mennicy w Oświęcimiu stemple, a być może i całe wyposażenie. Owymi stemplami miały być bite halerze, jednakże nie w srebrze tylko w miedzi. Jak pokazał przykład mojego egzemplarza, musiały być srebrzone (być może tylko początkowo), gdyż resztki srebrzenia zachowały się.

Postawiona przez Czechów teza wydaje się bardzo prawdopodobna ponieważ halerze wybijane przez legalnego emitenta pomiędzy 1445 a 1453 rokiem były wykonane z dobrego srebra, natomiast egzemplarze, które masowo zaczęły pojawiać się w ostatnich latach na aukcjach zwykle nawet srebrzenia nie posiadają. Pytanie tylko czy ograbienie mennicy oświęcimskiej było dziełem czeskich czy polskich zwolenników ruchu husyckiego, a może zbrojnych band rozbójniczych?

Wiadomo, że w latach 1455-1459 na pograniczu śląsko-małopolskim działały dwie grupy zbrojne Wacława Kawki i Mikołaja Świeborowskiego – dowódców najemnych wojsk polskich, którzy nie otrzymali żołdu za udział w wojnie z Zakonem Krzyżackim. Pierwszy z wymienionych obozował pod Oświęcimiem, drugi zaś pod Mysłowicami. Skala napadów rozbójniczych i wypraw łupieżczych, których się dopuszczali wyżej wymienieni musiała być ogromna, gdyż w walki obronne zaangażował się najpierw Szczepan z Pogórzyc – starosta będziński, a później pospolite ruszenie (sic!). Świadczyłoby to o ogromie zniszczeń i grabieży. Można zatem przypuszczać, że ograbienie mennicy w Oświęcimiu, a w konsekwencji rozpoczęcie fałszerskiego procederu mogło być sprawką Wacława Kawki.

Poniżej prezentuję fotografie dwóch halerzy oświęcimskich, co do których legalności emisji nie ma zastrzeżeń. Obie monety zakupił w roku bieżącym jeden ze znanych kolekcjonerów śląskich monet.

 

Halerze oświęcimskie wybite przez legalnego emitenta. Fot. Zbigniew Kułak


Artykuł pierwotnie został opublikowany w 2015 r. w kwartalniku numizmatycznym – numizmatyków z miast Jastrzębie Zdrój, Praszka, Wieluń – „GROSZ” (nr 142, s. 17).

* * *

Ze swojej strony mogę w chwili obecnej dodać jeszcze do powyższego tekstu, że głównym ośrodkiem husyckim na Śląsku w latach trzydziestych XV w. były Gliwice. To głównie z Gliwic były dokonywane najazdy łupieżcze na tereny pogranicza śląsko-małopolskiego. Ponadto w Gliwicach rezydował bratanek Władysława Jagiełły książę Zygmunt Korybutowicz popierający idee Jana Husa.

Jednym z Orlich Gniazd strzegących zachodnich rubieży Korony był zamek Lipowiec na Ziemi Chrzanowskiej. Z rozpoczętych w 1961 r. badań archeologicznych i prac konserwatorskich na zamku wynika, że około połowy XV w. doszło tutaj do poważnej rozbudowy, rozpoczętej najprawdopodobniej z polecenia biskupów krakowskich Wojciecha Jastrzębca i Zbigniewa Oleśnickiego. Herby biskupów, odpowiednio Jastrzębiec i Dębno zachowały się do dziś w murze dziedzińca zamku górnego. Polegała ona na modernizacji dotychczasowego systemu biernej obrony przy użyciu kusz i łuków na obronę czynną przy użyciu artylerii. Pozwala to wysnuć wniosek, że musiało tu dochodzić do częstych walk, m.in. z nacierającymi Husytami. Jest to tym bardziej prawdopodobne bo jak już pisałem w artykule z wcześniejszego wpisu na blogu, w Kościelcu (obecnie dzielnica Chrzanowa) położonym około 8 km na północny zachód od Lipowca w 1917 r. znaleziono jeden egzemplarz halerza oświęcimskiego. Czy była to przypadkowa zguba lokalnego kupca? A może zguba Husyty obozującego pod Chrzanowem? Tego już pewnie się nie dowiemy.

Lipowiec 1836

Zamek Lipowiec w Wygiełzowie (gm. Babice, pow. chrzanowski). Widok ogólny od południowego wschodu. Litografia według rysunku J. N. Głowackiego z 1836 r.

Reklamy

One thought on “Halerz oświęcimski. Postscriptum

Add yours

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d blogerów lubi to: